Emekli aylığı ile taban ortasında makas: Gelirde adalet bu türlü bozuldu

Emekçi açlık sonunun altındaki aylıklarıyla ömür gayreti verirken büsbütün seçim telaşı ve keyfiyetiyle emekli aylıklarına yapılan artırımlar günlük olarak değişiyor. TÜİK’in açıkladığı enflasyona nazaran hesaplanan memur ve emekli maaş artırımlarına reaksiyonlar üzerine cumhurbaşkanı, evvel memur ve emekliye yüzde 25 artırım yapılacağını, 3 bin 500 TL olarak uygulanan alt hudut aylığının 4 bin 375 lira olacağını söyledi. Gelen reaksiyonlar üzerine bir gün sonra emekliye yüzde 30 oranında artırım yapılacağını ve alt hudut aylığının da 5 bin 500 liraya yükseltildiğini açıkladı. Artış oranının minimum fiyata yapıldığı halde en az yüzde 50 olması bekleniyordu. Minimum fiyatla emekli aylıklarına yapılan artışın paralel olması ve ortadaki makasın açılmaması, çalışma yahut emeklilik hayatının birbirine alternatif hale gelmemesi teknik olarak beklenen sonuç olmakla birlikte sayılar tam bunun karşıtı oldu.

ALT HUDUTTA TERTİP BOZULDU

Ülkemiz toplumsal güvenlik kanunlarında toplumsal devlet prensibinin uzantısı olarak birtakım kümelere müspet ayrımcılık niteliğinde haklar sağlandığı üzere, aylık hesaplama sistemlerinde alt hudut aylığı uygulamasına yer verilerek aylıkların makul bir ölçünün altına düşmesinin önlenmesi ve minimum geçim seviyesinin korunması amaçlanmış. SSK emekli aylıklarında, alt hudut aylığı uygulaması 2008/Ekim öncesi bağlanan aylıklar için geçerli iken 5510 sayılı kanunla getirilen aylık bağlama sisteminin devreye girmesiyle 2008/Ekim sonrası hesaplanan aylıkların düşmeye başlaması ve yeni alt hudut aylığı uygulamasının yapılmaması nedeniyle mağduriyet oluşmuş ve 2019’da düzenleme yapılarak yeni bir alt hudut aylığı belirlenmiştir. Alt hudut aylığı şu manaya geliyor: “Sigortalının aylığını hesapla, aylığın ödenmesinde alt hudut aylığı ile karşılaştır, hangisi yüksek ise onu öde”.

Belirlenen alt hudut aylığı yeniden yıllar prestijiyle güncellendi. Lakin primli sistemlerde, prim karşılığı olmayan aylıkların ödenmesi hem toplumsal güvenlik sistemlerinde aktüeryal istikrarları bozan ögeler olarak görülüyor hem daha yüksek prim ödeyerek aylık alan emeklilere yapılan haksızlık olarak bedellendiriliyor. 2023/Ocak ayında alt hudut aylığı olarak belirlenen 5 bin 500 TL, 2008/Ekim öncesi bağlanan en düşük aylıkla (5858.54) karşılaştırıldığında, nerdeyse 7 bin 200 gün prim ödeyen sigortalıya bağlanan aylıkla birebir ölçüde. Meğer alt hudut aylığına giren sigortalıların büyük bir kısmı 3 bin 600, 5 bin 000 yahut 6 bin 000 gün prim ödeyerek emekli olan şahıslar. Münasebetiyle daha çok çalışan yahut daha yüksek ölçüde prim ödeyen emekliler istikametinden alt hudut aylığı uygulaması adil değil. Alt hudut aylığı uygulamaları yerine, sigortalıların belli sürelerdeki gelirlerinin baz alındığı ve aylık bağlama oranlarının adil olarak belirlendiği sade anlaşılır ve şeffaf aylık bağlama sistemlerinin getirilmesi gerekiyor.

EMEKLİ AYLIĞI İLE TABAN MAKASI

Diğer taraftan, 2008/Ekim öncesi bağlanan en düşük SSK emekli aylıklarının bu tarihten sonra belirlenen net minimum fiyat fiyatları ile karşılaştırılmasında; emekli aylıkları 1990’lı yıllardan bu yana net minimum fiyatın üstünde iken, birinci kez 2016 yılında net taban fiyatın altına düştü. 2019 yılından itibaren bu durum minimum fiyat lehine artar biçimde devam etti. Gelinen noktada en düşük SSK aylığı ile net taban fiyat ortasındaki fark yüzde 45.20’ye çıktı.

2019/Şubat prestijiyle ödenen en düşük emekli aylıklarının net taban fiyat ile karşılaştırılmasında ise en düşük emekli aylıklarının minimum fiyatın net meblağının yarısından daha az olduğu görülüyor. Emekli aylıkları ile minimum fiyat ortasında ölçü istikametinden makasın daima açılması çalışma hayatının emeklilik hayatına nazaran daha avantajlı hale geleceğini, EYT’lilerle ilgili düzenlemenin yürürlüğe gireceği bu devirde, sigortalıların emekli olduktan sonra çalışmaya devam edeceklerinin bir göstergesi olarak kabul edilebilir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

rentry rentry rentry rentry rentry rentry rentry rentry rentry rentry penzu penzu penzu penzu penzu penzu penzu penzu penzu microsoft microsoft microsoft microsoft microsoft donanım haber donanım haber donanım haber donanım haber donanım haber medium medium medium medium medium medium medium medium medium medium medium medium medium medium medium sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google sites google scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop scoop bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber bilim haber